افزايش رضايتمندي جوانان و اميد به زندگي سالمندان با مديريت صحيح زمان
بايد به اين نكته توجه داشت كه مزيت هاي اوقات فراغت همراه با مديريت زمان؛ نه تنها باعث نشاط و سلامت جسم و روح شده بلكه حس رضايتمندي در اقشار جوان جامعه و احساس اميد به زندگي را در ميانسالان و سالمندان افزايش مي دهد.
به گزارش خبرنگار اجتماعي برنا، با فرا رسيدن فصل تابستان و دوران اوقات فراغت، برنامه ريزي و نقش مديريت صحيح زمان بيشتر مورد توجه قرار مي گيرد كه اين خود بر اهميت اداره كردن اوقات فراغت مي افزايد.
ناصر قاسم زاده دبير انجمن حمايت از سلامت و بهداشت روان جامعه به برنا گفت:مديريت زمان يعني زمان به صورت يار و همراه در اوقات فراغت جوانان باشد تا بهترين كارايي و بهره وري در اوقات فراغت به دست آيد.
اين روان شناس باليني در ادامه افزود: اگر برنامه ريزي اوقات فراغت جوانان همراه با مديريت زمان انجام بگيرد برميزان كارايي و تاثيرگذاري آن بر جوانان افزوده مي شود، چراكه جوان با اين برنامه ريزي در پايان اوقات فراغت از يك نشاط و موفقيت و يك حس پيشرفت برخوردار خواهد شد و در جامعه از كارايي خود استفاده خواهد كرد.
وي با بيان اين كه مديريت زمان دستكاري در زمان و صرف وقت است ،افزود: زماني مديريت در زمان كارايي دارد كه زمان به صورت يار و همراه ما باشد.
به گفته اين صاحب نظر در امور جوانان، گذشته و آينده آينه زمان هستند و گذشته انسان را در اسارت نگه مي دارد.
اين كارشناس بيان كرد: انسان بايد رها در لحظه زندگي كند و ترس و نگراني كه راهزنان زمان هستند را از خود دور نگه دارد تا بهترين كارايي در برنامه ريزي اوقات فراغت را به دست آورد و اين مسئله را بايد جوانان و نوجوانان در برنامه ريزي اوقات فراغت خود مدنظر قرار دهند.
اوقات فراغت با مديرت زمان بر بهداشت رواني جامعه تاثيرگذار است
داشتن اوقات فراغت غني همراه با برنامه ريزي بر سلامت و بهداشت رواني جامعه به خصوص نوجوانان و جوانان تاثيرگذار است.
اين روان شناس باليني در ادامه مي افزايد: اگر برنامه ريزي اوقات فراغت جوانان همراه با مديريت زمان انجام بگيرد ميزان كارايي و تاثيرگذاري آن بر جوانان بيشتر است، چراكه جوان با اين برنامه ريزي در پايان اوقات فراغت از يك نشاط و موفقيت و يك حس پيشرفت برخوردار خواهد شد و در جامعه از كارايي خود استفاده خواهد كرد.
به گزارش برنا،بايد به اين نكته نيز توجه داشت كه مزيت هاي اوقات فراغت همراه با مديريت زمان؛ نه تنها باعث نشاط و سلامت جسم و روح شده بلكه حس رضايتمندي در اقشار جوان جامعه و احساس اميد به زندگي را در ميانسالان و سالمندان افزايش مي دهد.
افزايش ميزان بهره وري با مشاركت جوانان در برنامه ريزي اوقات فراغت
در برنامه ريزي اوقات فراغت آنچه بيش از هر چيز بايد مورد توجه برنامه ريزان قرار گيرد، بحث مشاركت و دخالت جوانان در برنامه ريزي اوقات فراغت است چراكه جوانان بايد با توجه به تمايلات و خواسته هاي خود اين دوران را سپري كنند.
مشاركت دادن جوان در برنامه ريزي اوقات فراغت مي تواند بهترين ابزار در جهت داشتن اوقات فراغت غني و پربار براي جوان باشد،چرا كه خانواده ها با اين عمل مي توانند علايق و استعدادهاي نوجوان و جوان را شناسايي و پرورش دهند.
اين صاحب نظر معتقد است:در برنامه ريزي اوقات فراغت بايد خانواده ها جوان و نوجوان را مشاركت دهند چرا كه اين عمل بر ميزان بهره وري تاثير خواهد گذاشت.
به گفته وي، برنامه ريزي براي اوقات فراغت نشان دهنده شخصيت نوجوان و جوان است. با تدوين برنامه ريزي جامع اوقات فراغت حس خودباوري و عزت نفس در جوانان تقويت مي شود.
اين صاحب نظر در امور مسائل جوانان تصريح كرد: اگر نوجوان و جواني فعاليت ها و كلاس هايي كه در اوقات فراغت براي او برنامه ريزي شده بر طبق علايق و خواسته هايش نباشد نه تنها اين برنامه ها براي او كارايي ندارد بلكه باعث بي ميلي و خستگي و نوعي دلزدگي در پايان اين برنامه ها با خود خواهد شد و وي عملا هيچ موفقيتي كسب نكرده است.
به گفته قاسم زاده؛ مديريت زمان در اوقات فراغت يعني توزيع زمان براي انجام فعاليت هاي برنامه ريزي شده و زماني جوانان مي توانند بهترين اوقات فراغت را داشته باشند كه در انجام اين فعاليت ها در زمان تعيين شده بهترين استفاده و بهره وري را داشته باشند و زماني اين بهره وري به دست مي آيد كه جوان و نوجوان نيز نقشي در برنامه ريزي اوقات فراغت داشته باشد.
در نهايت ...
تمام ابزار و عواملي كه مي تواند بهترين اوقات فراغت با ميزان بهره وري بالا در جامعه براي تمام اقشار به ويژه جوانان فراهم كند با مديريت زمان شكل گرفته و مي توان گفت جامعه خلاق با مديرت زمان توسط جوانان و جامعه با نشاط توسط ميانسالان و سالمندان خواهيم داشت.
طبق نتايج يک پژوهش در دانشگاه تربيت مدرس
اميد به زندگي سالمندان با سيستم مراقبتي جامعهنگر افزايش مييابد
فارغالتحصيل مقطع دکتراي آموزش پرستاري دانشگاه تربيت مدرس در رساله دکتراي خود تصريح کرده است: استفاده از سيستم مراقبتي جامعهنگر که در آن سالمندان به عنوان افراد ارزشمند در مرکز توجه اطرافيان به ويژه خانواده قرار ميگيرند، بهبود کيفيت زندگي و افزايش اميد به زندگي را در سالمندان به همراه داشته است.
به گزارش خبرنگار سرويس دانشگاه و تشکل برنا، کيان نوروزيتبريزي در اين پژوهش که در قالب رساله دکتراي تخصصي مقطع دکتراي رشته آموزش پرستاري ارائه کرده با ارائه مدل مراقبتي جامعهنگر براي سالمندان ثابت کرده است که به کارگيري سيستم مراقبتي جامعهنگر و بررسي برايندهاي مورد انتظار نشان ميدهد که ميزان کيفيت زندگي و اميد به زندگي در سالمندان با استفاده از اين مدل مراقبتي افزايش يافته است.
در اين مطالعه در مرحله طراحي الگو، دادهها با استفاده از سه روش 1-مرور منابع مطالعاتي مرتبط در زمينه ساختارهاي مراقبتي ويژه سالمندان 2- انجام مطالعه قومشناسي بر روي تعدادي از سالمندان و خانوادههايشان با هدف دستيابي به الگوي غالب سبک زندگي، ديدگاهها و باورهاي بهداشتي آنها 3- استفاده از نظرات کارشناسي صاحبنظران و متخصصان مسائل سالمندي جمعآوري و سپس با تشکيل جلسات کارشناسي، تجزيه، تحليل و ترکيب دادههاي به دست آمده مدل سيستم مراقبتي مبتني بر جامعه براي گروهي از سالمندان طراحي شد.
سپس در مرحله دوم مطالعه، الگوي سيستم مراقبتي مبتني بر جامعه به دست آمده در قالب انجام مطالعهاي از نوع کارآزمايي باليني بر روي 36 نفر سالمند واجد شرايط به مدت شش ماه اجرا و مورد ارزشيابي قرار گرفت.
در ادامه اين پژوهش دانشگاهي آمده است: به کارگيري ابزار جامع ارزيابي سالمندان، برگزاري جلسات تيمي با هدف برنامهريزي مراقبتها، استفاده از رويکرد بين بخشي (همکاري پرستار، پزشک، مددکار، روانشناس، کار درمانگر، فيزيوتراپ و ...) در فعاليتها و مرکز توجه قراردادن سالمند به عنوان يک فرد و نه صرفاً تمرکز بر بيماريها، از مشخصات اصلي اين الگوي مراقبتي است.
فارغالتحصيل دانشگاه تربيت مدرس همچنين اظهار کرده است: در حال حاضر در کشورهاي توسعه يافته مدلهاي گوناگوني از سيستمهاي ارائه کننده خدمات مراقبتي مبتني بر جامعه ويژه سالمندان تدارک ديده شده است که اين سيستمها پاسخگوي نيازهاي خاص هر گروه از سالمندان است.
نوروزيتبريزي ادامه داده است: در ايران هم به عنوان کشوري در حال توسعه درصد قابل ملاحظهاي از سالمندان که نيازمند دريافت خدمات مراقبتي و بهداشتي هستند در سطح جامعهاي زندگي ميکنند که براي پاسخگويي به اين نيازهاي مراقبتي، طراحي و به کارگيري الگوهاي مراقبتي با در نظر گرفتن عواملي مثل منابع و امکانات قابل دستيابي، مسائل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و ويژگيهاي خاص گروههاي مختلف سالمندان لازم به نظر ميرسد.
فارغالتحصيل دانشگاه تربيت مدرس در پايان با ارائه نتايج به دست آمده از اين پيمايش پژوهشي نتيجهگيري کرده است: بکارگيري اين سيستم مراقبتي و بررسي برايندهاي مورد انتظار در زندگي سالمندان نشاندهنده کارايي اين سيستم است و به کارگيري اين سيستم در بهبود کيفيت زندگي سالمندان و افزايش اميد به زندگي آنان بسيار موثر است.
بررسی کیفیت زندگی سالمندان شهر زاهدان
دکتر فضل ا ... احمدی∗ (استادیار) - علیرضا سالار (کارشناس ارشد پرستاری) - دکتر سقراط فقیهزاده (دانشیار)
فصلنامه حیات
61- سال دهم شماره 22 پاییز 1383 صص 67
تاریخ دریافت مقاله : اسفند ماه 1382
تاریخ پذیرش مقاله : فروردین ماه 1383
چکیده
مقدمه : مطالعات نشان میدهد نزدیک به 355 میلیون سالمند در کشورهای در حال توسعه زندگی میکنند.
در سال 2000 نزدیک به 13 درصد از جمعیت جهان را افراد بالای 65 سال تشکیل میدادهاند و پیشبینی میشود
در سال 2040 این نسبت به 20 درصد برسد. در حال حاضر و از آنجا که پدیده سالمندی همواره با اختلالات
جسمی و روحی روانی توأم است بررسی کیفیت زندگی در این قشر از اهمیت ویژهای برخوردار است . این مطالعه
با هدف بررسی کیفیت زندگی سالمندان شهر زاهدان صورت گرفته است .
مواد و روش کار : این مطالعه، پژوهشی از نوع توصیفی است که بر روی 200 سالمند شهر زاهدان انجام
شده است . نمونهها به طور خوشهای و از تمام محلههای شهر انتخاب شده و از ابزار پژوهش شامل پرسشنامه
36 موردی کیفیت زندگی استفاده گردیده است برای امتیازبندی پرسشنامه از نمره صفر تا 100 استفاده شد. به
و آزمونهای آماری و شاخصهای توصیفی تحلیلی SPSS منظور تجزیه و تحلیل دادههای حاصله از نرمافزار
مورد نظر استفاده گردید .
6 نفر بوده و میانگین / 72 سال بود. میانگین تعداد فرزند 7 / یافتهها: میانگین سن نمونههای مورد مطالعه 3
42 ؛ ایفای نقش جسمی، / 38 ؛ فعالیت فیزیکی، 7 / ابعاد هشتگانه کیفیت زندگی بدین شرح بود: درک کلی از سلامتی، 6
46 و سلامت روحی / 43 ؛ ایفای نقش روانی، 45 ؛ نیروی حیاتی، 7 / 37 ؛ فعالیت اجتماعی، 9 / 36/8 ؛ درد جسمی، 8
.42/7
نتیجهگیری : از آنجا که در حال حاضر هنجار یا مبنایی از کیفیت زندگی در جامعه ما وجود ندارد، اگر
میانگین 50 با انحراف معیار 10 را به عنوان شاخص هنجار تلقی نماییم مشاهده میکنیم که تمامی ابعاد هشتگانه
کیفیت زندگی نمونهها پایین بوده و ضروری است در این خصوص برنامهریزی اصولی انجام پذیرد .
واژههای کلیدی : کیفیت زندگی، سالمندی
∗ نویسنده مسؤول مقاله: تهران – دانشگاه تربیت مدرس – دانشکده علوم پزشکی
تلفن : 8011001 – داخلی 3553 نمابر: 8013030
E-mail: fazlollaha@yahoo.com
٦٢
مقدمه
امروزه با توجه به افزایش شاخص طول
عمر و امید به زندگی، مسأله مهمتری تحت
عنوان چگونگی گذران عمر و به عبارتی کیفیت
زندگی مطرح شده است که پرداختن به این
موضوع ذهن صاحبنظران و محققین در امور
سالمندی را به خود جلب نموده است. ثابت
شده است مشکلات و مسایل متعددی که به
طور فیزیولوژیک در سنین بالا رخ میدهد در
کاهش کیفیت زندگی در دوره سالمندی تأثیر
دارد. در این رابطه مطالعه باری 1 نشان میدهد
در حدود 60 درصد از هزینههای مراقبتهای
بهداشتی و 35 درصد از ترخیصهای
بیمارستانی و 47 درصد از روزهای بستری در
بیمارستانها را سالمندان به خود اختصاص
میدهند. هشت درصد از سالمندان حداقل به یک
بیماری مزمن مثل آرتریت، فشار خون،
بیماریهای قلبی یا اختلال حسی مبتلا هستند.
با افزایش سن اختلال عملکرد جسمانی بیشتر
میشود و اثر منفی آن بر توانایی حفظ استقلال
نیاز به کمک را افزایش میدهد که این خود
میتواند در کاهش کیفیت زندگی سالمندان مؤثر
باشد ( 1). بررسی دلیلو 2 نشان میدهد در دهه
هفتم زندگی با شروع اختلال در عملکرد سیستم
گوارشی روند تغذیه سالمندان دچار اختلال
میشود و این امر موجب کاهش کیفیت زندگی
آنان میشود ( 2). بررسی شیرلی 3 بیانگر این
واقعیت است که سالمندان دچار اختلالات متعدد
حسی از جمله بینایی، شنوایی و حسهای دیگر
میشوند که نتیجه آن محدود شدن موقعیتهای
اجتماعی و افزایش تدریجی وابستگی به دیگران
1 - Barry
2 - De Lillo
3 - Shirley
و کاهش کیفیت زندگی است ( 3). دانیل 4 اظهار
میدارد از آنجا که افراد سالمند به علت
مشکلاتی چون اختلال بینایی، ضایعه اسکلتی
عضلانی، افت فشارخون وضعیتی، عدم تعادل
در راه رفتن و مصرف داروها و ... مستعد
زمین خوردنهای مکرر هستند نیازمند توجه و
رعایت الگوی مراقبتی مؤثر در پیشگیری از
حوادث میباشند ( 4). فلکر 5 طی مطالعهای روی
بیماران سالمند دارای ضایعه تنفسی اظهار
میدارد سالمندانی که از بیماری مزمن ریوی
رنج میبرند همواره دارای اختلالات جدی در
کیفیت زندگی خود هستند و استفاده از
واکسیناسیون و مراقبتهای بهداشتی مناسب
در ارتباط با بیماریهای تنفسی سالمندان تأثیر
به سزایی روی رضایت آنها از کیفیت زندگی
دارد ( 5). مطالعه کان 6 نشان میدهد که تا سال
2000 جمعیت سالمندان در دنیا نزدیک به
13 درصد جمعیت افراد بالای 65 سال را تشکیل
1درصد از این جمعیت بالای / میداده است که 8
84 سال بوده و پیشبینی میشود تا سال 2040
این نسبت به 20 درصد برسد ( 6). بررسی انجام
شده توسط هورن 7 نشان میدهد تعداد افراد
بالای 60 سال در جهان 580 میلیون نفر است
که 355 میلیون نفر از آنها در کشورهای در
حال توسعه زندگی میکنند ( 7). همچنین شیدفر
طی مطالعهای اظهار میدارد اغلب کشورهای در
حال توسعه جهان، پیچیدگیهای اجتماعی،
اقتصادی و بهداشتی انتقال جمعیتی را که به
پیرشدن ملت مشهور است درک کردهاند. با
افزایش روزافزون سالمندان مشکلات آنها نیز
بیشتر شده به گونهای که هنوز راه حل رضایت
بخشی برای آن نیافتهاند و در بسیاری از
کشورها این مسأله به عنوان یک مسؤولیت مهم
نظام ملی مراقبتهای بهداشتی ارزشگذاری
نشده است ( 8). بر اساس گزارش فرانشیز 1
آمار سالمندان در سطح جهان رو به افزایش
است و هر روز که بر عمر جهان میگذرد بر
عده سالمندان افزوده میشود . واقعیت این است
که امید به زندگی در سطح جهان افزایش یافته
است که این قابل مقایسه با دو سه قرن گذشته
نیست ( 9) و همچنین گزارشهای بینالمللی
حاکی از این است که رشد جمعیت سالمندان که
ابتدا در کشورهای توسعه یافته دیده شده است
اکنون با آمار بیشتر در کشورهای در حال
توسعه هم وجود دارد ( 10 ). ماتر 2 طی
مطالعهای در خصوص چگونگی امید به زندگی
اظهار میدارد ژاپن بالاترین امید به زندگی
74/5 سال) در سال 1999 را داشته است. امید )
به زندگی بهداشتی در کشورها سریعتر از امید
به زندگی کلی رشد میکند که نشاندهنده
کاهش در مرگ و میر همراه با کاهش ناتوانی
.( در سالمندان است ( 11
فاسینو 3 در خصوص بررسی کیفیت زندگی
اظهار میدارد امروزه کیفیت زندگی یک شاخص
اساسی محسوب میشود و از آنجا که کیفیت
زندگی ابعاد متعددی مانند جنبههای فیزیولوژیک،
عملکرد و وجود فرد را در بر میگیرد توجه به آن
از اهمیت خاصی برخوردار است و برای ارزیابی
صحیح کیفیت زندگی باید به ابعاد فوق توجه شود
12 ). از نقطه نظر اندرو 4 همواره در روند درمان )
و مراقبت از سالمندان باید به عوامل مؤثر در
1 - Franceschis
2 - Mathers
3 - Fassino
4 - Andrew
کیفیت زندگی آنها توجه شود و زمانی راهکارهای
مراقبتی، درمانی مفید و مؤثر میباشد که کیفیت
زندگی سالمندان را بهبود بخشد ( 13 ). روزنبرگ 5
و همکاران طی مطالعهای اظهار میدارند سالمندان
متأهل نسبت به افراد بیوه کمتر در بیمارستان
بستری میشوند . در کشورهای توسعه یافته به
نسبت کشورهای در حال توسعه بیشترین
سالمندان جدا از فرزندانشان زندگی میکنند که
این نیز به طور مستقیم بر روی کیفیت زندگی
آنان تأثیر دارد ( 14 ). در پنج سال گذشته نگرانی
در مورد هزینههای اجتماعی سالمندان افزایش
یافته است که در این خصوص توجهی به کمبود
آشکار در تداوم بررسی نیازهای مراقبتی
.( سالمندان نمیشود ( 15
فقدان خدمات مراقبت در منزل با تسهیلات
طولانی مدت باعث شده که هزینههای پزشکی
سالمندان به 46 درصد در سال برسد و به همین
علت دولت ژاپن مصمم شده است که با آموزش
سالمندان و افراد خانواده کیفیت زندگی آنها را
افزایش دهد و از بستری شدن غیر ضروری
.( سالمندان در بیمارستانها بکاهد ( 16
ویژگیهای مهم کیفیت زندگی که مورد توافق
اغلب صاحبنظران علوم انسانی و اجتماعی
است، شامل چند بعدی بودن ٦، ذهنی بودن ٧ و
پویا بودن ٨ آن است. این سه ب عد اساس کیفیت
زندگی در رابطه با سلامت جسمی، روانی و
اجتماعی میباشد . کیفیت زندگی دارای مفهوم
وسیعی است که شامل همه ابعاد زندگی
میگردد . این ابعاد شامل سلامتی است ولی تنها
محدود به آن نمیگردد ( 17 ). جیوووانی 9 و
همکاران اظهار داشتهاند سنجش کیفیت زندگی
در مطالعات بالینی موجب ایجاد ارتباط نزدیکتر
بین مددجو و تیم درمانی - مراقبتی میگردد.
بررسیها نشان میدهد پژوهشهای انجام شده
بر روی کیفیت زندگی و ابعاد متعدد آن مورد
توجه محققان است به طوری که مقالات موجود
تحت عنوان کیفیت زندگی مربوط به سلامتی بین
سالهای 1985 تا 1995 از 21 درصد به
.( 76 درصد افزایش یافته است ( 18
با توجه به مطالب ذکر شده و اهمیت
سالمندی در جوامع صنعتی و در حال توسعه و
با عنایت به ویژگیهای این دوران و تأثیر آن بر
روند زندگی آنها، ضرورت و اهمیت برنامهریزی
به منظور شناخت ابعاد کیفیت زندگی و تغییر در
کیفیت زندگی این قشر از جامعه، پژوهشگران بر
آن شدند که چگونگی کیفیت زندگی سالمندان
شهر زاهدان را بررسی نمایند .
مواد و روش کار
این مطالعه یک پژوهش از نوع توصیفی
است که به منظور بررسی وضعیت کیفیت زندگی
1380- سالمندان شهر زاهدان در سالهای 81
صورت پذیرفت . دویست نفر نمونه از مناطق
شمال، جنوب، شرق و غرب شهر و تمامی
محلههای شهر به نسبت مساوی و به روش
خوشهای گزینش و انتخاب شدند . نمونههای
مورد بررسی شامل افرادی بودند که حداقل 65
سال داشته و تمایل به شرکت در مطالعه
داشتند . به منظور تجزیه و تحلیل دادههای
و آزمونهای آماری SPSS حاصله از نرمافزار
و شاخصهای توصیفی تحلیلی مورد نظر
استفاده گردید .
شاخص کیفیت زندگی نمونههای مورد
مطالعه به وسیله پرسشنامه کوتاه 36 موردی
بررسی گردید . این پرسشنامه با توجه به
عمومیت، سادگی، سازگاری و انطباق ابعاد
مورد ارزیابی با فرهنگ و نوع فعالیت فیزیکی -
روانی جمعیت مورد مطالعه، برای این پژوهش
مناسب تشخیص داده شد . این پرسشنامه به
چندین زبان مختلف ترجمه شده و روایی و
پایایی ١ آن مورد تأیید قرار گرفته است.
همچنین در همین رابطه در خصوص پیوستگی
درونی و اعتبار این پرسشنامه از تست آلفای
میانگین ابعاد .(r=0/ کرون باخ استفاده شد ( 84
هشتگانه کیفیت زندگی با روش آزمون مجدد
و میانگین پایایی r=0/ با ضریب همبستگی 86
0 محاسبه شد که از / ابعاد مربوطه بالای 86
نظر آماری قابل پذیرش و معتبر است . این
پرسشنامه دارای 36 بند مستقل بوده و بررسی
سلامت جسمی روانی فرد را مورد توجه قرار
میدهد . بر اساس نظر سازنده این پرسشنامه
به هشت جنبه از ابعاد کیفیت زندگی فرد توجه
، دارد که شامل مواردی چون : فعالیت فیزیکی ٢
درد جسمی ٣، ایفای نقش جسمی ٤، درک کلی از
سلامت عمومی ٥، قوه یا نیروی حیاتی ٦، فعالیت
اجتماعی ٧، نقش عاطفی ٨ و سلامت روانی ٩
میگردد . برای امتیازبندی این پرسشنامه
مخصوص از روش لیکرت از نمره صفر تا صد
استفاده شد . صفر نشاندهنده پایینترین سطح
کیفیت زندگی و عدد صد بیانگر حداکثر یا
بالاترین سطح کیفیت زندگی میباشد .
1 - Validity and Reliability
2 - Physical Function
3 - Bodily Pain
4 - Physical Role
5 - General Health
6 - Vitality
7 - Social Function
8 - Role Emotional
9 - Mental Health
یافتهها
میانگین سن در نمونههای مورد مطالعه
72/3 سال بود. 49 درصد از نمونهها را زنان و 51
درصد را مردان تشکیل داده بودند که میانگین سن
آنها تقریبا یکسان بود . میانگین تعداد فرزندان در
6 مورد و از نظر سطح سواد / نمونههای مطالعه 7
19 درصد کم سواد (در / 80/5 درصد بیسواد و 5
حد خواندن و نوشتن ) بودند. همچنین 24 درصد از
نمونههای پژوهش از ماده ناس (مادهای است که
از گیاهی بومی گرفته شده و زیر زبان نگهداشته
میشود ) استفاده میکردند که در این منطقه
منحصر به فرد میباشد و تنها 20 درصد از
21 درصد از نمونهها / نمونهها سیگاری بودند. 5
25 درصد کارگر و 99 درصد زنان / کشاورز، 5
خانهدار بودند . 86 درصد از نمونهها اظهار داشتند
به طور مستقیم و غیر مستقیم مورد حمایت مالی و
عاطفی فرزندان خود قرار میگیرند . تنها 26 درصد
از نمونهها اظهار نمودند که از هیچ دارویی استفاده
44 درصد سابقه بیماری را / نمیکنند. همچنین 5
39 درصد سابقه بستری شدن / ذکر نموده و 5
داشتند . از نقطه نظر مشکلات جسمی مربوط به
8 درصد مبتلا به / دستگاههای مختلف بدن، 6
ضایعه گوارشی، 16 درصد ضایعه اسکلتی
12 درصد مشکل عروقی، 9 درصد / عضلانی، 5
مشکلات حواس پنجگانه، 7 درصد مشکل ریوی و
42 درصد ضایعات متعدد داشتند و نزدیک به 46
درصد از نمونههای مطالعه از اختلال خواب
.( شکایت داشتند (جدول شماره 1
دادههای به دست آمده در خصوص
وضعیت میانگین ابعاد هشتگانه کیفیت زندگی که
بر اساس امتیاز پرسشنامه از صفر تا صد در
نوسان میباشد نشان داد میانگین درک کلی از
42 ، ایفای نقش / 36 ، فعالیت فیزیکی 7 / سلامتی 8
37 ، فعالیت اجتماعی / 36 ، درد جسمی 8 / جسمی 8
46 و / 43/9 ، ایفای نقش روانی 45 ، نیروی حیاتی 7
.( 42 میباشد (جدول شماره 2 / سلامت روحی 7
از نقطه نظر ابعاد کلی کیفیت زندگی،
میانگین مربوط به معیارهای جسمی کیفیت
38 و میانگین معیارهای روان شناختی / زندگی 9
46/5 بوده و میانگین کل ابعاد هشتگانه کیفیت
.( 41 بود (جدول شماره 3 / زندگی 7
جدول شماره 1 - چگونگی شیوع اختلالات جسمی
واضح در دستگاههای مختلف در نمونههای مورد مطالعه
1380- شهر زاهدان در سالهای 81
نوع مشکل تعداد درصد
8/6 ضایعه گوارشی 17
16 اختلال اسکلتی عضلانی 32
12/5 ضایعه قلبی عروقی 25
7 مشکلات ریوی 14
9 اختلال حواس پنجگانه 18
42 ضایعات متعدد دستگاهها 84
46 اختلال خواب 92
جدول شماره 2 - ابعاد کیفیت زندگی در سالمندان
1380- شهر زاهدان در سالهای 81
ابعاد کیفیت زندگی میانگین انحراف معیار واریانس
246/4 15/6 38/ درک کلی ازسلامتی 6
482/2 21/9 42/ فعالیت فیزیکی 7
1089/3 33 36/ ایفای نقش جسمی 8
374 19/3 37/ درد جسمی 8
259 16 43/ فعالیت اجتماعی 9
613/8 24/7 ایفای نقش عاطفی 45
378 19/4 46/ نیروی حیاتی 7
359/5 18/9 42/ سلامت روحی 6
جدول شماره 3 - میانگین معیارهای کلی (جسمی و
روانی ) کیفیت زندگی در سالمندان شهر زاهدان در
1380- سالهای 81
ابعاد کیفیت زندگی میانگین انحراف معیار واریانس
301 17/3 38/ معیارهای جسمی 9
223/6 14/9 44/ معیارهای روان شناختی 5
207 14/4 41/ معیار کلی 7
بحث و نتیجهگیری
از آنجا که تاکنون در جامعه ما، شاخص
مبنایی و معیار هنجار از کیفیت زندگی افراد
سالمند و دیگر اقشار جامعه تعیین نگردیده
است چنانچه معیار صفر تا صد را که مربوط
به پرسشنامه حاضر میباشد در نظر بگیریم
میتوان میانگین 50 با انحراف معیار 10 را به
عنوان شاخص هنجار جامعه و شاخصی قابل
قبول و منصفانه برای وضعیت کیفیت زندگی
سالمندان در نظر بگیریم . بر این اساس جداول
1 و 2 نشان میدهند که میانگین تمامی
شاخصهای هشتگانه و کل پایینتر از
41 درصد). / شاخصهای مورد نظر هستند ( 7
بنابراین بر اساس این پژوهش ثابت شد که در
مجموع کیفیت زندگی در جمعیت سالمندان
مورد مطالعه پایین میباشد . این نتیجهگیری
ضرورت اقدام عملی در خصوص توجه به
کیفیت زندگی سالمندان را مورد تأثیر و تأکید
قرار میدهد . نکته قابل توجه این که با عنایت به
سن بالا و شیوع اختلالات در دستگاههای
مختلف مقادیر مندرج در جدول شماره یک
نشان میدهد مشکلات این گروه از سالمندان
چندان زیاد نیست و به نظر میرسد عادت به
فعالیت فیزیکی منظم، زندگی ساده، توقعات
پایین و مواد غذایی مناسب، تا حد زیادی در
تعدیل ضایعات و مشکلات آنها مؤثر بوده
است . همچنین کیفیت زندگی با متغییرهای
شغل، سطح سواد، جنس، سن ارتباط معناداری
را نشان نمیدهد چرا که اکثریت مردان به شغل
کشاورزی مشغول بوده و اغلب زنان خانهدار
بودند . از طرفی اکثریت جامعه مورد مطالعه
بیسواد و یا کم سواد هستند . سلامتی دارای
ابعاد متعددی است که هر کدام از ابعاد آن
میتواند بر کیفیت زندگی مؤثر باشد و انسانها
از آنرو به سلامتی اهمیت میدهند که بر روند
زندگی و آسایش آنها تأثیر میگذارد و از طرفی
سلامتی و کیفیت زندگی نیز دارای رابطه دو
طرفه میباشند به طوری که مشکلات اجتماعی
که روی کیفیت زندکی اثر میگذارد میتواند
موجب مشکلات بهداشتی شده و همچنین
مشکلات و مداخلات بهداشتی بر کیفیت زندگی
مؤثر است ( 19 ). طبعا بروز بیماریها و ناتوانی
در سنین بالا بسیار شایع است و در همین
خصوص مطالعه نشان میدهد که یک پنجم
افراد سالمند برای انجام فعالیتهای روزانه نیاز
به کمک دارند که نزدیک به 58 درصد از افراد
بالای 65 سال را شامل میشود که میتواند
روند رو به رشد داشته باشد ( 6). از آنجا که
ترکیب جمعیتی فعلی کشور را نسل جوان
تشکیل میدهد و در آیندهای نه چندان دور آنان
هم وارد دوران پیری میشوند ضروری است
از هم اکنون به فکر ارتقاء و بهبود ابعاد متعدد
مؤثر در کیفیت زندگی آنها باشیم .
تشکر و قدردانی
از معاونت محترم پژوهشی دانشگاه
علوم پزشکی زاهدان و کلیه خانوادههای
سالمندان زاهدانی که در این مطالعه شرکت
داشتند کمال تشکر و قدردانی به عمل
میآید و برای تک تک آنها آرزوی سلامتی
و روزگار خوش داریم .
1 - Barry PP. An overview of special
considerations in the evaluation and
management of the geriatric patient. Am J
Gastroenterol. 2000 Jan; 95(1): 8-10.
2 - De Lillo AR, Rose S. Functional bowel
disorders in the geriatric patient: constipation,
fecal impaction, and fecal incontinence. Am J
Gastroenterol. 2000 Apr; 95(4): 901-5.
3 - Conger SA, Moore KD. Chronic illness
and quality of life: the social workers role.
TSAO foundation; 2002. P. 1.
4 - Lawes D. A retrospective review of
emergency admission for head injury in
the over 75s. Injury. 2002 May; 33(4):
349-51.
5 - Felker B, Katon W, Hedrick SC, et al.
The association between depressive
symptoms and health status in patients
with chronic pulmonary disease. Gen Hosp
Psychiatry. 2001 Mar-Apr; 23(2): 56-61.
6 - Kun LG. Telehealth and the global
health network in the 21st century. From
homecare to public health informatics.
Comput Methods Programs Biomed. 2001
Mar; 64(3): 155-67.
7 - Horn JV. Family health care for
Elderly - News. College of agricultural
sciences; 1998. P.11.
8 - شید فر محمدرضا، شقاقی عبدالرضا. بهداشت
سالمندان، چگونه از دوران پیری لذت ببریم .
سازمان بهداشت جهانی، نشر سیاوش - تهران
. 1375 ، ص 6
9 - Franceschis, La Vecchia C. Cancer
epidemiology in the elderly. Crit Rev
Oncol Hematol. 2001 Sep; 39(3): 219-26.
10 - Rocha FL, Uchoa E, Guerra HL, et al.
Prevalence of sleep complaints and associated
factors in community-dwelling older people
in Brazil: the Bambui Health and Ageing
Study (BHAS). Sleep Med. 2002 May; 3(3):
231-8.
11 - Mathers CD, Sadana R, Salomon JA, et
al. Healthy life expectancy in 191 countries,
1999. Lancet. 2001 May 26; 357(9269):
1685-91.
12 - Fassino S, Leombruni P, Abbate Daga
G, et al. Quality of life in dependent older
adults living at home. Arch Gerontol
Geriatr. 2002 Jul-Aug; 35(1): 9-20.
13 - Coats AJ. Life, quality of life and
choice in an ageing society. Int J Cardiol.
2001 Mar; 78(1): 1-3.
14 - Rosenberg M, Everitt J. Planning for
aging populations: inside or outside the
walls. Prog Plann. 2001; 56 (3): 119-168.
15 - Ford P, McCormack B. Keeping the
person in the centre of nursing. Nurs
Stand. 2000 Aug 2-8; 14(46): 40-4.
16 - Tamiya N, Kobayashi Y, Murakami
S, et al. Factors related to home discharge
of cerebrovascular disease patients: 1-year
follow-up interview survey of caregivers
of hospitalized patients in 53 acute care
hospitals in Japan. Arch Gerontol Geriatr.
2001 Sep-Oct; 33(2): 109-21.
17 - Oliver JP, Huxley P, Bridges K, et al.
Quality of life and mental health services.
1st ed. London: Routledge; 1997.
18 - Apolone G, Mosconi P. Review of the
concept of quality of life assessment and
discussion of the present trend in clinical
research. Nephrol Dial Transplant. 1998;
13 Suppl 1:65-9.
19 - Guggenmoos - Holzmonn I, Bloomfield
K, Brenner H, et al. Quality of life and
health. Vienna: Blackwell; 1996. P. 93-94.
|
